مسجد جامع مهاباد

مسجد جامع مهاباد

مَهاباد، مرکز شهرستان مهاباد و یکی از شهرهای کُردنشین استان آذربایجان غربی در ایران است. مهاباد یکی از شهرستان های کردنشین استان آذربایجان غربی است که از لحاظ دارا بودن آثار تاریخی و طبیعی بسیار، از مکان های غنی کشور محسوب می شود. مسجد جامع سرخ یا در گویش کردی مزگه‌وتی سوور، یکی دیگر از جاذبه‌ها و دیدنی‌های تاریخی در شهرستان مهاباد است که پیشینه‌ی آن به دوران حکومت صفویان بازمی‌گردد. این بنای کهن درون شهر مهاباد و در بافت قدیمی آن قرار دارد. آجر سرخ، اصلی‌ترین مصالح استفاده شده در ساخت این مسجد است و به همین دلیل به مسجد سرخ، لقب گرفته است. می‌توان بنای مسجد را به لحاظ پی و معماری همانند مسجد «طسوج» در آذربایجان شرقی عنوان کرد. کتیبه‌ی واقع بر سردر شمالی، منقوش به متنی است که «سهراب المکری» نام نویسنده ، 1089 هجری قمری سال ساخت، «شاه سلطان سلیمان حسین موسوی صفوی بهادرخان» نام حاکم وقت و مدرسه که نوع کاربری بنا است، در آن ذکر شده است. مسجد جامع سرخ مهاباد از کهن‌ترین و ارزشمندترین عمارات تاریخی در دوران اسلامی است که در غرب کشور قرار دارد و به دلیل توازن در شکل طاق، گنبد و شبستان، همچنان سالم باقی‌ مانده است. بنای مسجد با وسعتی حدود 1260 متر مربع با طرح مربع مستطیل، از دو بخش مسجد و مدرسه و صحن میانی تشکیل شده و دارای شبستانی ستوندار با پوشش طاق و گنبد است. این شبستان دارای 10 ستون سنگی به ارتفاع 60/2 متر با سرستون مکعب است که بر بالای آن طاق‌های آجری زده و 18 پوشش گنبدی کم خیز بالا آورده‌اند. مصالح اصلی مسجد آجر قرمز است؛ به طوری که سبب نامگذاری مسجد، به مسجد سرخ شده است. بیشتر ستون‌ها از سنگ یکپارچه به‌ صورت 8 ضلعی حجاری شده و هر ستون، از ستون دیگر حدود 4 متر و نیم فاصله دارد. در بخش جنوبی شبستان، بالکنی برای زنان نمازگزار ساخته‌اند و در میانه ضلع جنوبی، محرابی بدون تزئینات قرار دارد. آجر قرمز رنگ مهم‌ترین مصالح به‌کار رفته در ساخت این مسجد جامع ثبت ملی شده است و به‌ همین علت، به مسجد سرخ معروف است. مسجد جامع مهاباد تقریبا در مرکز شهر و در داخل بافت قدیم آن قرار دارد و بر اثر تغییر و تحولات شهرسازی مقداری از بافت اطراف آن نوسازی و این بنای قدیمی فعلا در بین مجموعه ای از واحدهای قدیمی و نوساز محصور شده است. مسجد جامع مهاباد بعد از خیابان حافظ و در داخل کوچه مسجد جامع قرار دارد و در ضلع شمالی آن سالن نسبتا بزرگی احداث شده است. این اثر در تاریخ 25 آبان 1348 با شمارهٔ ثبت 882 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. 

مطالب بیشتر