کاخ ثابت پاسال تهران

کاخ ثابت پاسال تهران

شرح

کاخ ثابت پاسال تهران

متاسفانه روز به روز بیشتر با تغییر کاربری خانه های قدیمی و اصیل ایرانی به برج ها و مراکز خرید مواجه می شویم. یکی از قدیمی ترین و گرانترین خانه های ایران که امروزه در حال تغییر کاربری است کاخ ثابت پاسال واقع در بزرگراه آفریقا تهران است. ساخت این بنا مربوط به سال 1340 شمسی است. مساحت آن بیش از 11 هزار و 543 متر مربع است و قبل از انقلاب بزرگترین و گران ترین خانه شهر تهران محسوب می شد. این خانه در ابتدا متعلق به ایرج ثابت پسر سرمایه دار ایرانی قبل از انقلاب حبیب الله ثابت بود. این خانه بعد از انقلاب توسط صادق خلخالی مصادره شد و به گفته برخی از افراد پس از مصادره برخی نهادهای امنیتی از این خانه استفاده می کرده اند. متاسفانه هیچ کس جز مالک فعلی خانه و افرادی که قبلا در این کاخ زندگی و یا کار کرده اند از داخل خانه و تزئینات و معماری آن خبری ندارند ولی تنها از برج سیاه که روبروی کاخ قراردارد می توان داخل حیاط کاخ ثابت پاسال را مشاهده کرد. ارزش این خانه قبل از انقلاب بیش از 15 میلیون دلار برآورد شده بود و به گفته ی برخی از کارگران آن ساخت این عمارت 12 سال به طول انجامیده است و در زمان خود به عنوان بزرگترین و گران ترین خانه دوران شناخته شده است، اما صاحب آن ایرج ثابت پاسال تنها دو سال در خانه اقامت داشته اند و بعد از انقلاب به آمریکا رفتند. عمارت ثابت پاسال را به اسم های قصر سنگی و کاخ ورسای نیز می شناسند چرا که معماری آن از روی الگوی معماری قصر پتی تریانو در ورسای ساخته شده است. از زیر کاخ یک جریان آب همانند چیزی که در معماری سنتی ایرانی می بینیم عبور می کرده و یک استخر بزرگ و جوی آبی پلکانی دور تا دور آن و همچنین آلاچیقی در حیاط این عمارت قرار گرفته است. یک صحن تئاتر در گوشه ای از باغ و یک پارکینگ بزرگ جهت پارک ماشین افراد منزل و مهمانان وجود دارد. دو چایخانه روبروی استخر وجو داشته است و عده ای می گویند قرار بر آن بوده است که سالن بیلیارد بزرگی در پشت ساختمان بنا شود که متاسفانه امروزه گود برداری هایی در این قسمت برای تخریب ساختمان انجام شده است. مقابل سر در عمارت ستون های بزرگی از مرمر دیده می شود و گفته می شود قبلا مجسمه های سنگی نیز در تزئین نمای ساختمان به کار برده بودند که امروزه وجود ندارند. در سمت چپ و راست دو ردیف کنار هم درختان کاج و سرو وجود داشته که اثری از آن ها نیز دیده نمی شود. باغ کاخ در حال حاضر به شهرک میثاق تبدیل شده و در آن خانه سازی انجام شده است . از لحاظ معماری داخلی منبت کاری و گچ بری قصر را به افراد خبره ایرانی می سپرده اند. تمامی نقش ها ی روی چوب کاری های خانه از فرانسه آمده است و در کاخ های آن جا مورد استفاده قرار می گرفته است. تمامی اتاق ها و چهار چوب ها با دست منبت کاری شده اند و چوب مورد استفاده آن ها بلوط می باشد. تمامی تزئینات سنگی با تیشه نقش بندی شده اند. با توجه به طراحی های به کار رفته و کارهای شرکت ژانسن می توان حدس زد داخل عمارت از پرده های تیره رنگ استفاده می شده و گچ بری سقف ها ساده و کاغذ دیواری ها نیز ساده و بدون طرح بوده اند. تزئینات داخلی خانه کار شرکت فرانسوی مزون ژانسِن بوده است. دستگیره ها و در ها بسیار زیبا و متفاوت ساخته شده بودند. متاسفانه در حال حاضر چهارچوب برخی درب ها کنده شده و شیشه و پنجر ها شکسته است. در حال حاضر بحث های زیادی بر سر کاربری جدید این ملک وجود دارد ساخت هتل، پاساژ، مسجد،نگهداری و حفظ آن به عنوان آثار ارزشمند و باستانی و … از جمله پیشنهادهایی بودند که بارها در شهرداری و میراث فرهنگی راجب آن ها بحث شده و کشمکش های فراوانی بر سر آن وجود دارد ولی خوشبختانه در تاریخ  31 خرداد 1396 مراتب ثبت ملی این خانه طی نامه‌ای از سوی معاون رئیس ‌جمهور و رئیس سازمان میراث‌ فرهنگی، صنایع ‌دستی و گردشگری به استاندار تهران ابلاغ شده است. با همه ی اینها امیدواریم هر چه زودتر برای شرایط  بد این ساختمان تصمیمی گرفته شود و به عنوان یک بنای ملی به آن رسیدگی و باز سازی های لازم انجام شود.

موقعیت هتل