بم | Bam

بم | Bam

بم یکی از شهرستان‌های استان کرمان در جنوب شرقی ایران است. مرکز این شهرستان شهر بم است. این شهرستان از شمال و غرب به شهرستان کرمان، از جنوب غرب به شهرستان جیرفت، از جنوب به شهرستان عنبرآباد و و رودبار جنوب، از مشرق با شهرستان‌های نرماشیر و ریگان و فهرج محدود می‌شود. شهر بم در ۱۹۵ کیلومتری جنوب شرقی کرمان و در منطقه شرق استان واقع شده‌است و این شهر مرکزیت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، اداری منطقه شرق استان کرمان است.

شهر قدیم بم یکی از پنج کوره ایالت فارس بود و به دروازه شرق ایران شهرت داشت. بم در مقطع حساسی از تاریخ برای مدت کوتاهی هم که شده، پایتخت ایران بود. وقتی پاتینجر جهانگرد انگلیسی در حدود ۱۱۸۹ خورشیدی وارد این شهرشد، قلعه آن را مستحکم دیده و ذکر می‌کند: «بقدری آن را مستحکم کرده‌اند که شاید در همه ایران ازین حیث بی‌نظیر باشد.»

شهر بم يکی از کهن‌ترين مراکز شهرنشينی در ايران بوده است. وجود تپه‌های تاريخی «بيدرون» در ده کيلومتری شمال و تل آتشین در دارستان در فاصله ۳۰ کيلومتری شرق بم است که متعلق به هزاره‌های دوم تا چهارم قبل از ميلاد مسيح هستند دلیلی بر این مدعاست.

وجه تسمیه

بم کلمه ای فارسی و به معنای اوایی درشت و خشن است در مورد علت نامگذاری این ناحیه سه نظریه بیان شده است . اولین مربوط می شود به داستان هفتواد ، و زمانی که کرم بترکید ، صدای خشن و بلندی دارد ، برخی معتقدند بهمن بن اسفندیار ( شاه هخامنشی ) با فرامرز پسر رستم در این محل جنگ نمود و بهمن پیروز شد ، و بم مخفف محل جنگ بهمن است . نظر سوم وجه تسمیه این شهر را از موقعیت طبیعی و سوق الجیشی آن دانسته اند ، که در دشت وسیع و هموار این ناحیه ی جغرافیایی ، تپه سنگی وجود داشت که ارگ بم و رفیعی بر روی آن بنا نهاده اند و به دلیل بلندی و بزرگی ، کلمه ی بم را انتخاب نموده اند.

اقتصاد بم

این شهر از قدیم الایام یکی از مراکز تجاری ایران بوده بطوریکه وقتی پاتی نجر جهانگرد انگلیسی در حدود ۱۱۸۹ خورشیدی وارد بم شد، قلعه آن را مستحکم دیده و ذکر می‌کند: بقدری آن را مستحکم کرده‌اند که شاید در همه ایران ازین حیث بی‌نظیر باشد. بنوشته بارتولد: بم مرکز صنعتی کرمان بوده و پارچه‌های نخی که در بم می‌بافته‌اند بهمه جا حتی تا مصر می‌رفت…».

جغرافی نویسان عرب قرن دهم به ویژه مقدسی شرح خوبی دربارهٔ اهمیت اقتصادی بم به دست ما می‌دهند و مقدسی می‌نویسد: بم یک مرکز ولایتی با اهمیت و دلکش و بزرگ است مردم آن کارشناس و دارای مهارتند. این شهر بازارگاهی است و مردم را از راه دور به خود می‌کشاند و پارچه‌ای که در اینجا تولید می‌شود در کشورهای بسیاری شهرت دارد و آوازه بم در همه جهان اسلام پیچیده و مایه سرفرازی کشور می‌باشد و بیشتر اهالی شهر بافندگانند و بیشتر رخت‌های صادراتی بم در دهکدهٔ بزرگی نزدیک آن فراهم می‌شود و در خاور و باختر جهان اسلام این رختها را به عالی‌ترین همه لباس‌ها می‌دانند و علاوه بر اینها دستار و پیراهن و لباسهای فاخر که طالب بسیار دارد و البسه‌ای که از مرو بیرون می‌آید در بم تولید می‌گردد.

دکتر مظاهری: «… پرورش کرم ابریشم و کارگاه‌های ابریشم بافی متعددی از قرن ششم میلادی در نواحی یزد، بم، شوشتر و خوزستان شروع بکار کرده‌اند و احتمال بسیار دارد که صنعتی نساجی قدمت بیشتری در ناحیه بم داشته باشد. کتاب بدایع الزمان؛ ولایت بم حکایت از بهشت می‌کرد، خطه‌ای مشتمل بر الوان نعیم…

منطقه اقتصادی ارگ جدید

منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید، با هدف ایجاد و توسعه زمینه‌های لازم برای فعالیت‌های کارامد صنعتی، جذب فناوری‌های نوین و افزایش زمینه‌های اشتغال از طریق جلب و هدایت سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در دهه فجر سال ۱۳۷۶، تأسیس و رسماً کار خود را آغاز کرد. مساحت این منطقه بالغ بر ۱۱۰۰هکتار است که در فاصله ۱۰ کیلومتری شرق شهر بم (در بزرگراه بین‌المللی خلیج فارس بم -زاهدان) در استان کرمان واقع شده‌است. این منطقه قبل از پیوستن به مناطق ویژه اقتصادی، سرمایه‌گذاری خارجی را از طریق همکاری با شرکت خودروسازی دوو کره جنوبی جذب و به تدریج زمینه لازم را برای فعالیت سایر شرکت‌ها فراهم نمود.

براین اساس، با مشارکت و سرمایه‌گذاری‌های گسترده انجام شده و همت متخصصان داخلی، در حال حاضر منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید، تنها منطقه ویژه اقتصادی تخصصی در زمینه صنایع خودروسازی، قطعه‌سازی و صنایع وابسته به آن درکشور محسوب می‌شود به‌طوری‌که در حال حاضر چندین مدل از خودروهای تولیدی در کشور توسط شرکت‌های حاضر در این منطقه ساخته می‌شود. شرکت عمران ارگ به عنوان سازمان مسئول منطقه ویژه اقتصادی ار گ جدید به منظور تحقق بخشیدن به توسعه فعالیت‌های صنعتی، اقتصادی و گردشگری از ابتدای تأسیس بخش عمده‌ای از فعالیت خود را در این منطقه آغاز کرد.

اقدامات این شرکت

از جمله اقدامات این شرکت ایجاد زیر ساختها و امکانات پشتیبانی مورد نیاز از قبیل احداث ترمینال اختصاصی درفرودگاه بم، تأسیس ترمینال مسافری و باربری، راه‌آهن و انبارهای مجهز کالا، تأمین آب، برق و مخابرات، ساخت هتلها، امکانات ورزشی، تفریحی، آموزشی و سایر تسهیلات بوده‌است که علاوه بر فراهم آمدن زمینه‌های لازم برای توسعه پیش از پیش سرمایه‌گذاری‌های صنعتی، امید می‌رود تا این منطقه با توجه به پتانسیل‌های لازم در آینده‌ای نزدیک به یکی از قطبهای توریستی و تفریحی کشور نیز تبدیل شود.

کشاورزی

یکی از شاخصه‌های مهم این شهر در بخش کشاورزی تولید محصولات گرمسیری و سردسیری است که هر یک به نوبه خود صاحب رتبه‌های برتر هستند از خرمای مضافتی گرفته تا گردو و پسته که با تلاش و کوشش کشاورزان سخت‌کوش به دست می‌آیند. سطح زیرکشت محصول خرما در شهرستان بم بیش از 10 هزار هکتار است و به طور میانگین سالانه 70 هزار تن خرما در این شهرستان برداشت می‌شود. با تلاش‌های انجام شده خرمای مضافتی بم به کشورهای اتریش‌، بلژیک‌، آلمان‌، فرانسه‌، اندونزی‌، مالزی‌، امارات متحده عربی‌، روسیه‌، پاکستان و افغانستان نیز صادر می شود. ارقام بومی خرما در منطقه شرق استان کرمان شامل مضافتی، مرغوب‌ترین رطب جهان، شامل کروت، قندشکن، ربی، خریک، هلیله‌ای است.

جاذبه های بم

ارگ تاریخی بم

ارگ تاریخی بم با بیش از دوهزار و پانصد سال قدمت در نزدیکی شهر بم قرار دارد. این ارگ عظیم که در فهرست میراث جهانی یونسکو با عنوان «بم و فضای فرهنگی آن» به ثبت رسیده است، در مسیر جاده ابریشم قرار دارد و در سده پنجم پیش از میلاد ساخته شده است. تا حدود دو قرن پیش مردم در ارگ زندگی می‌کردند. در طول تاریخ ارگ بم بارها مورد یورش قرار گرفته و بازسازی شده است.

ارگ بم را به بهمن پسر گشتاسپ نسبت می‌دهند. ارگ بم و شهر آن از جمله قلعه‌های نظامی بسیار مهم و تاریخی به شمار می‌روند. این ارگ نمونه کاملی از شیوه‌های معماری ایران است. بنای ساختمان از خشت،‌ آجر و گل و بزرگ‌ترین مجموعه خشتی جهان است و یکی از زیباترین بناهای عصر اشکانیان به شمار می‌آید. ارگ تاریخی بم، نخستین نقطه تلاقی معماری و شهرنشینی ایران، در دی ماه سال ۱۳۸۲ بر اثر زلزله‌ای مهیب به تلی از خاک تبدیل شد. در اثر این زلزله، بیش از ۸۰ درصد ارگ تاریخی بم از بین رفت.

دهبکری

در ۵۰ کیلومتری غرب شهر بم و در مسیر جیرفت، روستای ییلاقی دهبکری، به شکل جالب توجه‌ای در بخش‌های ابتدایی رشته کوه جبال بارز، آدمی را معطوف خود می‌کند. درختان تنومند گردو، سپیدارهای بلند، باغ‌های زردآلو و آلبالو و دامنه‌های پوشیده از جنگل‌های بنه و کهکم و نیز رودخانه دهبکری که از وسط روستا می‌ گذرد، چشم‌اندازهای با شکوهی را رقم می‌زنند. این روستا، ۲۵۰۰ متر ارتفاع دارد و در بین کوه‌های شیر، برفو، چاله، کمایی، جمالی و سوزا و سولو قرار گرفته است.

تل آتشین دارستان بم

طی کاوش‌هایی در بخش دارستان، نشانه‌هایی از دوران نوسنگی کشف شده که به هزاره هفتم قبل از میلاد مسیح می‌رسد، به طوری که می‌تواند تکمیل‌کننده حوزه فرهنگی هلیل‌رود (هزاره سوم قبل از میلاد) باشد. نشانه‌های دیگری از این دوران در فلسطین وجود دارد که از جمله تفاوت‌های آن با آثار به دست آمده در بم می‌توان به وجود سفال در منطقه دارستان بر خلاف فلسطین اشاره کرد.

روستای ییلاقی مرغک

یکی از قدیمی‌ترین و پر رفت و آمدترین ییلاق‌های شهرستان بم، روستای مرغک است. این روستا در۴۰ کیلومتری جنوب غربی شهر بم قرار دارد. بیش از ۲۵ کیلومتر پوشش گیاهی درختان میوه و باغ‌ها در حاشیه رودخانه، جنگل‌های فراوان بادم کوهی، کهکم، اورس و بنه و نیز آثار تاریخی به جای مانده از گذشته از جمله حمام صد ساله این منطقه، در کنار تنوع و وسعت این ناحیه، شرایطی را به وجود آورده تا منطقه مرغک از موقعیت ویژه‌ای، در بین مردم شهرستان‌های بم، جیرفت و کرمان برخوردار باشد. در فصول مختلف به خصوص تابستان‌ها جمعیت قابل توجه‌ای در مرغک رفت و آمد می‌کنند و زیبایی‌های این منطقه از بم به تماشا می‌نشینند.

  • جمعیت: ۲۲۸٬۲۴۱ نفر
  • پیش شماره تلفن: 034
  • منطقه زمانی: 3:30+